John Zorn

z serwisu muzycznego EMD - emd.pl/wiki

John Zorn (ur. 2 września 1953 ) amerykański saksofonista altowy, kompoztytor i improwizator.

Spis treści

[Edytuj]

Biografia

John Zorn urodził się w 2 września 1953 roku w Nowym Jorku. W dzieciństwie spędzonym w Queens namiętnie oglądał telewizję, jedną z jego pierwszych wielkich fascynacji była muzyka Carla Stallinga do filmów animowanych Warner Bross, kolejną był soundtrack Ennio Moriccone do filmu "Fistfull of Dollars" z Clintem Eastwoodem (1962). Kierowany własną ciekawością eksperymentował z pianinem w piwnicy dziadka, który ze słuchu grywał na nim popularne melodie. Zafascynowany tą umiejętnością i odkrywszy jej brak u siebie samodzielnie nauczył się czytać nuty. Bardziej systematyczną edukację muzyczną rozpoczął pod okiem Leonardo Balada w UN School w Nowym Jorku. Jako nastolatek pod wpływem Earle Browna stworzył pierwsze kompozycje. Prócz niego już w dzieciństwie słuchał Strawińskiego, Bartoka, Ivesa, później zachęcony dziełami organowymi Mauricio Kagela sięgnął po trudniejszą muzykę Stockhausena i Cagea oraz Straussa i Ligetiego. Mimo, że ojciec miał w domu kilka jazzowych płyt, John nie słuchał jeszcze jazzu.

Dalsza edukacja Zorna odbywała się w Webster College w St. Louis. "Było to jedyne miejsce, gdzie mnie zaakceptowali. Było to również jedyne miejsce, gdzie mogłem robić to, co chciałem". W szkole duży wpływ wywarł na niego Stephen Hartkey, młody zdobywca nagród BMI, który zachęcał Zorna do komponowania. Na ten okres datuje się początek pracy nad zasadami utworu-gry ("game piece"), które Zorn będzie systematycznie rozwijał. Również wtedy Zorn zdał sobie sprawę, że nie przekona nikogo do grania swojej muzyki, jeśli sam nie będzie dobrze grał na żadnym instrumencie. Nie wiadomo dokładnie, czy to z rekomendacji szkolnych kolegów, sprzedawcy w lokalnym sklepie płytowym, czy raczej po wysłuchaniu koncertu Jacquesa Coursila, który wtedy uczył go francuskiego, Zorn kupił płytę "For Alto" Anthony Braxtona, która zapewne przyczyniła się do wyboru saksofonu altowego. Zorn miał wtedy 20 lat. Jego edukacja instrumentalna ograniczyła się do 4 lekcji u grającego w orkiestrze symfonicznej klarnecisty basowego, który - jak twierdzi Zorn - w pierwszych 30 minutach pokazał mu wystarczająco dużo, by mieć materiał do ćwiczeń na następne 10 lat. Równocześnie z oddaniem ćwiczeniom na saksofonie altowym Zorn zaczął namiętnie słuchać jazzu, w szczególności BAG (Black Arts Group) i AACM (Association for the Advancement of Creative Musicians) z Chicago. Inne wielkie płyty tego okresu to podwójny album Jazz Composers' Orchestra z Cecilem Taylorem i Pharoah Sandersem, "Ascension" John Coltranea, "Free Jazz" Ornette Colemana, "Unit Structures" Cecila Taylora. Zorn nie porzucił jednak muzyki klasycznej, cały czas chodził na koncerty Bouleza i premiery Stockhausena, muzyka ta wydawała mu się jednak "oschła".

Po półtora roku nauki, w 1974, bez wyraźnego powodu Zorn porzucił szkołę w St. Louis. Jego sytuację materialną uratowała pensja ustanowiona w testamencie jego dziadków, którzy zdecydowali, że John będzie co pół roku dostawał 800 dolarów. Sam piekł chleb, kupował ziemniaki po 5 centów za funta i wydawał 7 dolarów tygodniowo na życie. Za resztę kupował płyty, a jeśli nie było go stać - kradł je ze sklepów (kradł głównie jazzowe, nigdy nie został przyłapany). Prawie 3 lata spędził poza Nowym Jorkiem, wpierw mieszkał z bratem w Oregonie, ale ten nie mógł znieść jego ćwiczeń na saksofonie - więc wyrzucił Johna. Przeniósł się do Oakland, San Francisco, by później wrócić do własnego, wynajetego za 20 $ miesięcznie, mieszkania w Oregonie. Grywał wtedy solo w knajpach, sam rozlepiał własnoręcznie wykonane plakaty. Około 1976 wrócił do Nowego Jorku i zamieszkał na Lafayette Street naprzeciwko Public Theater, w miejscu, które nazwał Theater of Musical Optics. Jakiś czas grał z Joe Fosterem i Philipem Johnstonem w zespole Microscopic Sextet, porzucił ich jednak i zaczął koncertować we własnym mieszkaniu z wiolonczelistką Polly Bradfield i gitarzystą Eugene Chadbournem.

Na ich występy przychodziło po kilka osób, pierwsze recenzje były bardzo złe, ale już w 1979 roku pojawiły się już pozytywne oceny. Ponieważ w 1978 mieszkanie na Lafayette podrożało do 75 $, Zorn przeniósł się na East Village, gdzie płacił 50 $ na miesiąc do 1986 - mieszka tam do dziś. Do końca lat 70-tych Zorn dokonał kilku amatorskich nagrań, wydanych w nakładzie 1000 egzemplaży za jego własne pieniądze pod szyldem wytwórni Chadbournea Parachute. Osobiście doglądał, jak włascicielka tłoczni własnoręcznie wykonywała dla niego kopie.

ciąg dalszy nastąpi...

[Edytuj]

Dyskografia

W ramach projektu Moonchild (jako kompozytor/producent)

2007 - John Zorn "Six Litanies for Heliogabalus"
2006 - John Zorn "Astronome"
2006 - John Zorn "Moonchild"

[Edytuj]

Wywiady

1990-10-20 (http://www.oszilla.de/private-home/imhoff/zorninterview.html)
Music of the saints. John Zorn on beauty, mystery, and the importance of giving. japantimes.com (http://www.japantimes.com/cgi-bin/getarticle.pl5?fm20030108a1.htm)
Shuffle and cut. 2003-03-07 guardian.co.uk (http://www.guardian.co.uk/arts/fridayreview/story/0,12102,908617,00.html)
Jazz Times (http://www.rowan.edu/philosop/clowney/Aesthetics/Zorn.htm)
Discorder (http://discorder.citr.ca/features/02novjohnzorn.html) - wywiad z 2002 roku